Në mbështetje të nenit 102, pika 4 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë dhe në zbatimin të nenit 32/2 pika 4 të Ligjit Nr. 8979, datë 12.12.2002 "Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin Nr.8438, datë 28.12.1998 "Për Tatimin mbi të Ardhurat",ne ndryshimet pëekatese Ministri i Financave,

UDHEZON:

Tatimi i thjeshtuar mbi fitimin zbatohet ndaj tatimpaguesve që nuk janë të regjistruar ose të detyruar me ligj për t’u regjistruar për TVSH-në. Nga ky tatim janë të përjashtuar tatimpaguesit ambulantë në fushën e tregëtisë dhe të shërbimeve, si dhe tatimpaguesit që kryejnë veprimtari në lidhje me transportin individual.

Përkufizimi "ambulant në fushën e tregtisë dhe të shërbimeve" përfshin çdo person i cili nuk ka një vendndodhje fikse (ë palëvizshme) biznesi dhe merret me shitjen e mallrave ose kryerjen e shërbimeve në mënyrë ambulante. Përkufizimi përfshin, por nuk është i kufizuar vetëm me tregtarët në rrugë, tezgat e përkohshme për tregtim, marangozët, elektriçistët, muratorët, bojaxhinjtë, llustraxhinjte, hidraulikët, këpucëndreqësit etj, të cilët nuk kanë një vendndodhje fikse (të palëvizshme) biznesi.

2.1. Kërkesat për regjistrimin për herë të parë

Në rastin e regjistrimit për herë të parë, tatimpaguesi duhet t’u paraqesë organeve tatimore të dhënat dhe dokumentat e mëposhtme.

2.2. Kërkesat për riregjistrim

Në rastin e riregjistrimit, tatimpaguesi duhet të paraqesë në organet tatimore dokumentat dhe të dhënat e mëposhtëme:

2.3. Çertifikata e Regjistrimit

Tatimpaguesit do të regjistrohen ose riregjistrohen në degën e tatimeve ku gjendet vendi kryesor i biznesit. Vendi kryesor i biznesit është vendndodhja e biznesit e caktuar nga tatimpaguesi si vendi kryesor i veprimtarisë në kërkesën për regjistrim. Çdo ndryshim në vendin kryesor të biznesit që është caktuar duhet të bëhet gjatë riregjistrimit ose duke dorëzuar një formular njoftim për ndryshime në të dhënat idividuale.

Nëse nuk ka vendndodhje fikse të veprimtarisë, vendi kryesor i veprimtarisë do të jetë adresa e vendbanimit ose ajo e deklaruar nga vetë tatimpaguesi.

Çdo tatimpagues, pas përfundimit të proçesit të regjistrimit, do të pajiset me një çertifikatë regjistrimi nga dega e tatimeve. Tatimpaguesit që janë regjistruar me detyrim nuk do të pajisen me çertifikatë regjistrimi deri sa të plotësojnë të gjithë kërkesat për regjistrim të parashikuara në nenin 32/2 të ligjit nr. 8979, datë 12.12.2002 "Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 8438, datë 28.12.1998 "Për tatimin mbi të ardhurat". Megjithatë, për qëllime evidentimi, kjo kategori do të konsiderohet si tatimpagues të regjistruar.

Kur tatimpaguesi ka më shumë se një vendndodhje biznesi, ai do të pajiset me çertifikatë për çdo njërën nga këto vendndodhje. Në këtë rast çertifikatat do të jenë me të njëjtin NIPT por me numër serial të ndryshëm të plotësuar me të dhënat e çdo vendndodhje të biznesit. Për qëllimet e nenit 32/2, pika (5) dhe çdo dispozitë tjetër të këtij Ligji nuk do të pranohet fotokopja e çertifikatës së regjistrimit. Çertifikata e regjistrimit është e detyrueshme të vendoset në një hapsirë të dukshme të vendndodhjes së biznesit, me qëllim identifikimin e regjistrimit të kësaj vendndodhje. Çertifikata e regjistrimit është subjekt inspektimi nga organet tatimore.

Tatimpaguesi duhet të informojë degën e tatimeve për çdo ndryshim në të dhënat e paraqitura në momentin e regjistrimit duke përdorur formularin e kërkesës për regjistrim. Nëse tatimpaguesi ka një ndryshim në vendndodhje që çon në një ndryshim në rrethin ku kryhet veprimtaria, dhe njofton organin tatimor ky i fundit do të ri-lëshojë një formular për pagesë të zakonshme ku jepet adresa e re, ndërsa pagesa mund të bëhet në filialin e bankës ose zyrës së postës të gjendura në rrethin ku ndodhet vendndodhja e biznesit. Nëse ndryshimi nuk njoftohet, pagesa e tatimeve duhet të bëhet në përputhje me të dhënat e formularit për pagesë të zakonshme në bankë ose zyrën e postës të rrethit të regjistrimit.

Tatimpaguesi duhet të deklarojë çdo vit qarkullimin e tij të përgjithshëm nga të gjithë bizneset brenda objektit të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin. Deklarimi bëhet duke plotësuar formularin e kërkesës për regjistrim. Deklarata duhet të shoqërohet me librat e qarkullimit të mbajtur për çdo vendndodhje biznesi dhe librat e dorëzuara do të konsiderohen si pjesë e deklarimit të bërë.

Nëse tatimpaguesi ndërpret biznesin, ai duhet të paraqesë një deklaratë të qarkullimit të tij për vitin në vazhdim deri në datën e mbylljes në Formularin e njoftimit të ndryshimeve në të dhënat e regjistrimit i cili jep të gjitha të dhënat e kërkuara.

Për çdo vendndodhje të veprimtarisë, tatimpaguesi duhet të mbajë një seri regjistrimesh më vete. Regjistrimet duhet të ruhen për 5 vjet nga fundi i viti kalendarik të cilit i përkasin.

Për qëllimet e këtij tatimi, tatimpaguesi duhet të mbajë regjistrime për qarkullimin ditor dhe për shpenzimet ditore në librin përkatës të lidhur me faqe të numëruara. Libri duhet të paraqesë në mënyrë që të identifikohen qartë të dhënat e mëposhtëme:

Libri i shitjeve dhe i blerjeve do të jetë sipas formatit të treguar në Shtojcën A bashkengjitur këtij udhëzimi. Drejtori i Përgjithshëm i Tatimeve mund të miratojë sisteme të tjera regjistrimi të cilat plotësojnë kriteret e parashikuara në ligj por që përdorin sisteme të tjera për ruajtjen e të dhënave (p.sh. regjistrime kontabël të informatizuara).

Tatimpaguesi detyrohet të ruajë kuponat e arkës, kopje të dëftesave dhe faturave tatimore të lëshuara për klientët.

Tatimpaguesit e biznesit të vogël janë të detyruar të lëshojnë dokumentat e mëposhtëme për çdo shitje që realizojnë:

Dega e tatimeve mundet që në çdo kohë, të kontrollojë nëse tatimpaguesi lëshon dokumentat e shitjes siç përcaktohet në ligj dhe në këtë udhëzim.

Libri i shitjeve dhe blerjeve duhet të paraqitet në degën e tatimeve në momentin e regjistrimit dhe riregjistrimit. Dega e tatimeve verifikon librin e shitjeve dhe blerjeve për të parë nëse ai është mbajtur konform kërkesave të ligjit. Gjatë çdo kontrolli ose verifikimi të mëtejshëm, dega e tatimeve verifikon nëse tatimpaguesi e përdor rregullisht librin e shitjeve dhe blerjeve duke zbatuar dënimet administrative në rastet e shkeljeve. Shkelje konsiderohet gjithashtu edhe mospërdorimi i librit.

7.1. Llogaritja e kësteve të pagesës

Në vitin e regjistrimit të parë, tatimpaguesi duhet të bëjë një parashikim të qarkullimit të tij për të gjithë vendndodhjet e regjistruara. Administrata tatimore llogarit këstet e tatimit në bazë të qarkullimit të parashikuar, përveç rasteve kur ekzistojnë te dhena që tregojnë se parashikimi i bërë nga tatimpaguesi është i pasaktë, situatë në të cilën administrata tatimore mund të përdorë të dhënat që disponon për të rivlerësuar shifrën e qarkullimit të dhënë nga tatimpaguesi dhe të llogarisë këstet në bazë të shifrave të rivlerësuara.

Vitin në vijim të vitit të parë të regjistrimit, për qëllimet e përllogaritjes së kësteve, administrata tatimore merr për bazë qarkullimin e realizuar vitin e mëparshëm. Në rastet kur tatimpaguesi ka kryer veprimtari vetëm një pjesë të vitit (disa muaj) të mëparshëm, për të llogaritur qarkullimin për vitin vijues do përdoret formula e mëposhtme:

- 12/n x qarkullimin e deklaruar (ku n është numri i muajve të pjesshëm ose të plotë për të cilët ka patur qarkullim).

Gjatë vitit, organet tatimore kontrollojnë rregullshmërinë e regjistrimeve të kërkuara ligjore për tatimpaguesit. Për këtë qëllim ato kontrollojnë: lëshimin e kuponit tatimor, të dëftesës tatimore ose faturës së thjeshtë, si dhe rregjistrimin e çdonjërit prej këtyre dokumentave në ditarin e qarkullimit. Ato kontrollojnë gjithashtu edhe evidentimin dhe regjistrimin nga tatimpaguesit të blerjeve (nëpërmjet dokumentacionit përkatës) të realizuara për qëllimet e biznesit (rishitje, përpunim apo shpenzime të tjera).

Krahas kontrollit të dokumentacionit, punonjësit e kontrollit të organeve tatimore bejne jo me pak 2-3 kontrolle (sondazhe për matjen e xhiros) në vit për çdo tatimpagues, me qëllim vlerësimin e qarkullimit të realizuar nga tatimpaguesi nëpërmjet kronometrimit. Të dhënat e grumbulluara nga kronometrimet shërbejnë për vlerësimin e detyrimeve tatimore si të vitit vijues, ashtu edhe të vitit pasardhës. Për saktësimin e të dhënave të tatimpaguesve, organet tatimore shfrytëzojnë edhe burime të tjera informacioni me të cilët tatimpaguesi ka operuar (si të dhënat e veprimeve me thesarin, të dhëna nga shkëmbimi i informacionit, të dhëna nga zbërthimi i shitjeve të tatimpaguesve të mëdhenj importues apo prodhues etj). Mbi bazën e regjistrimeve korrekte të mbajtura gjatë gjithë vitit, dhe vlerësimeve nga kontrollet e organit tatimore, tatimpaguesit llogarisin dhe derdhin tatimin e thjeshtuar mbi fitimin, sipas afateve të përcaktuara në ligj .

Kur ekzistojnë të dhëna që tregojnë se deklarimi i bërë nga tatimpaguesi është i pasaktë, administrata tatimore përdor gjithashtu të dhënat e ndryshme që disponon për të rivlerësuar shifrën e qarkullimit të dhënë nga tatimpaguesi dhe të llogarisë këstet në bazë të shifrave te rivlerësuara.

Lidhur me llogaritjen e kësteve të pagesës së detyrimeve, në Shtojcën B jepet një shembull ilustrues.

Po në Shtojcën B jepet dhe një shembull ilustrues për shumat dhe afatet e pagesës së kësteve.

7.2. Vlerësimi i detyrimeve tatimore shtesë

Kur vlerësohen detyrimet tatimore shtesë, organet tatimore mund të përdorin metoda alternative vlerësimi të parashikuara në Ligjin ‘Për Proçedurat Tatimore në Republikën e Shqipërisë’ dhe Udhëzimin në zbatim të tij.

Organet tatimore, për rastet kur konstatojnë se dokumentacioni i blerjeve dhe shitjeve nuk është mbajtur konform kërkesave ligjore, që do të thotë se: tatimpaguesi nuk pasqyron në mënyrë korrekte xhiron, nuk lëshon në mënyrë korrekte dokumentin e kërkuar për çdo shitje, nuk pasqyron në librat e blerjes të gjitha furnizimet që ka kryer, kanë të drejtë të përdorin metodat alternative të vlerësimit të detyrimit tatimor. Metodat alternative të vlerësimit janë sqaruar në Ligjin "Për proçedurat tatimore në Republikën e Shqipërisë" dhe në Udhëzimin përkatës të tij. Gjithashtu këto metoda do të përdoren edhe në rastet kur tatimpaguesit nuk deklarojnë të ardhurat e realizuara. Këto metoda do të përfshijnë, (por pa u kufizuar vetëm në to) sondazhet dhe fotografimet e kryera lidhur me xhiron, sipërfaqet e prodhimit apo të shërbimit që disponon tatimpaguesi, pozicioni i vendit të biznesit (qëndër apo periferi) detyrimet e llogaritura nga tatimpagues të rregullt, por që kanë afërsisht të njëjtat kushte biznesi sikurse tatimpaguesi të cilit i bëhet vlerësimi etj.

7.3. Mënyra e pagesës

Pagesa bëhet duke përdorur formularin e pagesës së zakonshme. Përpara pagesës, në formular duhet të vendoset NIPT-i i tatimpaguesit. Tatimi paguhet në një bankë ose zyrë postare e cila vepron si agjente për Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve.

Pagesa bëhet në datën e duhur ose përpara saj në një bankë ose zyrë postare që ndodhet në rrethin ku është regjistruar tatimpaguesi. Pagesa e pjesshme apo parapagesa për të cilën nuk identifikohet tatimpaguesi duke iu referuar NIPT-it nuk do të pranohet ose, nëse pranohet nga banka apo zyra postare që vepron si agjent për Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve nuk do të konsiderohet si pagesë kundrejt atij detyrimi të tatimpaguesit derisa të identifikohet pozitivisht nga organi tatimor se cili është tatimpaguesi që ka bërë pagesën. Nëse ky identifikim bëhet pas datës kur duhet të kryhej pagesa e tatimit, tatimpaguesi do të gjobitet sikur tatimi të ishte paguar në bankë apo zyrën postare në datën e identifikimit.

7.4. Akordimi i të ardhurave

Tatimi i mbledhur derdhet në Buxhetin e Shtetit për t’u transferuar eventualisht në buxhetet e çdo bashkie apo komune ku tatimpaguesi ka vendndodhjen e veprimtarisë në përpjestim me qarkullimin e realizuar nga kjo vendndodhje.

Organi tatimor pajis degën e tatimeve të bashkisë ose komunës me një listë të çertifikatave të regjistrimit të lëshuara për vendndodhjet e biznesit brenda juridiksionit të tyre. Kjo listë identifikon qartë emrin dhe NIPT-in e tatimpaguesit, adresën e vendndodhjes së biznesit dhe shumën e tatimit të paguar.

Punonjësit e zyrës së tatimeve të bashkisë ose komunës duhet të përdorin këtë informacion për të informuar degën përkatëse të Tatimeve për çdo biznes të njohur, i cili nuk është pajisur me çertifikatë regjistrimi.

Kur merr informacione nga bashkia apo komuna për biznese të cilat nuk janë të pajisura me çertifikatë regjistrimi, dega e tatimeve merr masa për t’i regjistruar ato biznese brenda 30 ditësh pas marrjes së informacionit dhe informon bashkinë apo komunën për masat e marra brenda 45 ditësh pas marrjes së informacionit.

7.5. Zbritja e detyrimit për regjistrim të hershëm

Kur tatimpaguesi e regjistron biznesin e tij përpara datës së përcaktuar në Ligj, zbatohet menjëherë një zbritje, duke e zvogëluar pagesën e plotë të tatimit te parashikuar në nenin 32/3 të Ligjit. Zbritja zbatohet mbi vlerën e detyrimit të subjektit për pagesën e këstit të parë të tatimit për vitin në të cilin është bërë zbritja

7.6. Rimbursimi i tatimit të paguar më tepër

Çdo kërkesë për rimbursim nga ana e tatimpaguesit bëhet duke përdorur formularin e kërkesës për rimbursim dhe paguhet me marrjen e kërkesës dhe pas të gjithë verifikimeve të nevojshme, duke i transferuar në llogarinë bankare të tatimpaguesit.

Ky udhëzim hyn në fuqi menjëherë.

Shtojca A. Formati tip i Ditarit të Qarkullimit

Shtojca B. Shembuj për ilustrim