Guidë mbi Marrëveshjet e Tregtisë së Lirë në Rajon

Hyrje

Marrëveshjet e Tregtisë së Lirë (MTL) janë produkt i një intensifikimi të madh të tregtisë ndërkombëtare në mallra dhe shërbime. Ato nuk janë gjë tjetër veçse marrëveshje (dypalëshe dhe shumëpalëshe) të cilat rregullojnë tregtinë ndërkombëtare të produkteve dhe shërbimeve.

Të mirat e tregtisë p ërtej kufijve shtetërore në vija të përgjithshme mund të përmblidhen shumë thjesht si i) Zgjerim prosperiteti dhe ii) Inkurajim i marrëdhënieve paqësore ndërmjet vendeve.

Në këtë kuadër, shembulli më i qartë dhe i afërt i rolit të tregtisë së liberalizuar midis vendeve është ai i atij, që sot quhet Bashkimi Europian (BE). Liberalizimi i tregtisë dhe bashkimi i tregjeve kombëtare në një të vetëm është përgjigja që popujt e Europës Perëndimore i dhanë historisë së dhimbshme të luftrave me njëri tjetrin në shekujt e fundit. Si rezultat i politikave integruese liberale ekonomike të ndjekura, sot BE është një nga liderat e ekonomisë botërore.

Rritja e flukseve të shkëmbimeve tregtare mes vendeve identifikoi si nevojë rregullimin e kësaj tregtie nëpërmjet një enti ndërkombëtar rregullator. Inisiativa e parë serioze në këtë drejtim u muar menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore: Në vitin 1948 u adoptua Marrëveshja e Përgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtinë (GATT) e cila rregullonte tregtinë ndërkombëtare të mallrave. Qëllimi kryesor i GATT-it ishte inkurajimi i vendeve për të ndjekur politika tregtare të hapura dhe liberale (MTL janë marrëveshje të frymëzuara pikërisht nga rregullat tashmë të përcaktuara ndërkombëtarisht). Që nga viti 1948 sistemi botëror i tregtisë ka evoluar jashtëzakonisht pasi dhe progresi ekonomik, teknologjik dhe social është shumë i ndryshëm nga ai i 50 viteve më parë. Kjo bëri të mundur që në vitin 1995, GATT të pushojë së ekzistuari dhe vendin e tij ta zërë Organizata Botërore e Tregtisë (OBT). Shqipëria është tashmë anëtare e kësaj organizate që nga viti 2000.

Shqiptarët, për shkaqe historike, e kanë të qartë rezultatin e adoptimit të politikave ekstremisht konservatore (mbështetja në forcat e veta ishte parimi bazë ekonomik nën socializëm) të tregtisë: varfëri masive. Hapja e kufijve dhe liberalizimi i tregtisë gjatë dekadës së fundit bëri që Shqiperia t’i lërë pas kujtimet e dhimbshme të radhëve të gjata për ushqime dhe mallra të ndryshme. Anëtarësimi tashmë në OBT i Republikës së Shqipërisë përbën një angazhim ndaj politikave tregtare të hapura dhe liberale në një ambient  botëror gjithmonë e më global.

Qeveria Shqiptare, në kuadër të Memorandumit të Mirëkuptimit mbi Liberalizimin dhe Lehtësimin e Tregtisë (nënshkruar nga Ministrat e Tregtisë së vendeve të Europës Juglindore në Bruksel, Qershor 2001) në kuadrin e Paktit të Stabilitetit, u angazhua për thellimin, ndjekjen dhe zbatimin e këtyre politikave liberalizuese. Ishte një nga kërkesat e formalizuara në Paktin e Stabilitetit që edhe Ballkani si zonë e Europës të kthehej së shpejti në një zonë të lirë lëvizjesh tregtare. MTL-të që Shqipëria ka nënshkruar me vende të ndryshme janë të frymëzuara nga besimi se zbatimi i politikave liberale dhe të hapura tregtare është e vetmja rrugë për rritje të qëndrueshme të mirëqënies kombëtare. Objektivi afatgjatë i të gjithë shqiptarëve është anëtarësimi në BE, në bazë të të cilit do të jemi një treg i unifikuar me pjesën tjetër të Europës ku mallrat dhe shërbimet do të lëvizin pa barrierat tradicionale kombëtare.

© ALBIC 2004

webmaster