Guidë mbi Marrëveshjet e Tregtisë së Lirë në Rajon

Të tjera

Përveç sa u tha më sipër MTL-të bëjnë të mundur edhe nxitjen e legjislacionit për:

a. Konkurrencën

Rregullimi legal i çështjeve që kanë të bëjnë me konkurrencën është pasojë e drejtpërdrejtë e funksionimit të MTL-ve në praktikë pasi edhe nevoja për rregulla të ndershme loje është më e madhe.

b. Anti-dumpingun

Praktika dumping ka të bëjë me rastin kur një produkt shitet përkohësisht nën kosto me qëllimin e vetëm e nxjerrjes së konkurrentëve nga tregu. Kjo është një praktikë tregtare jo e ndershme dhe prandaj në të tëra vendet e zhvilluara ka një legjislacion të plotë mbi këtë pikë ku dhe parashikohen masat anti-dumping. MTL-të ngaqë nënkuptojnë konkurrencë të shtuar për mallra dhe shërbime bëjnë të mundur edhe adoptimin e një legjislacioni  i cili lufton praktikat jo të ndershme të dumpingut.

c. Masat mbrojtëse të vlerave kundërbalancuese

Në këtë kuadër, asgjë  “… nuk mund ta pengojë secilën nga palët të marrë masa anti-dumping dhe kundër-balancuese”, në përputhje kjo me nenin VI të GATT-it 1994 dhe me Marrëveshjen mbi Subvencionet dhe Masat kundërbalancuese.

MTL-të parashikojnë edhe një sërë zgjidhjesh për probleme të cilat mund të lindin si rezultat i përfitimit të padrejtë nga këto marrëveshje. Këto përfitime të padrejta, të cilat përkthehen në konkurrencë jo të ndershme, mund të marrin forma te ndryshme dhe mund të sjellin për pasojë dëme serioze për prodhuesit vendas. Në këtë rast pala e prekur mund të marrë masa në përputhje me proçedurën e treguar në Marrëveshje.

Dëmi material i shkaktuar bizneseve është argumenti për vendosjen e tarifave kundërbalancuese, ose antidumping. Indikatorë të dëmit material janë:

  · Rënia në prodhim, në shitje, në fitime, në përdorimin e kapaciteteve, humbje e tregjeve;

· Rënia në çmime në tregun e brendshëm;

· Efekte të vërtetuara, ose potenciale në rënien e pagave, punësimit, inventarët, etj.

Nëse një praktikë e caktuar nuk është në përputhje me parimet që rregullojnë konkurrencën e drejtë, dhe nëse një praktikë e tillë shkakton diskriminim ose dëm material, pala e prekur mund të marrë masat që i gjykon të përshtatshme.

Psh, nëse verehet: i) Subvencion, ii) Dumping iii) Falsifikim ose iv) Konkurrencë të pandershme, të cilat rezultojnë në dëm material, hapi i parë është konsultimi në Komisionin e Përbashkët. N.q.s nuk gjendet zgjidhje pranë Komisionit, kalohet në investigim. Investigimi bëhet nga Drejtoria e Anti-dumpingut, pranë Ministrisë së Ekonomisë. Që të fillojë, çdo investigim, kërkon peticion paraprakisht – aplikim - nga industritë e prekura. Kur peticioni pranohet, vendoset tarifa kundërbalancuese ose antidumping. Për masat e sigurisë, peticioni mund të paraqitet nga qeveria ose bizneset e prekura. Që peticioni të pranohet, bizneset që e mbështesin duhet të përfaqësojnë të paktën 25% të prodhimit të industrisë përkatëse.

Duhet theksuar se në mënyrë që të shihet nëse masat e propozuara mbrojtëse janë ose jo të argumentuara, konsiderohet lidhja shkak-pasojë mes praktikave jo-korrekte në tregti dhe dëmit material të shkaktuar. Psh, nëse shkak për probleme të biznesit janë: i) Reduktimi i kërkesës dhe modeli i konsumit, ii) Zhvillimit në teknologji dhe rritja e rendimentit, atëherë tarifat janë të pajustifikuara dhe çështja është e humbur!

© ALBIC 2004

webmaster