© ALBIC / IDRA
Te gjitha te drejtat e rezervuara

Kapitulli II - TATIMET DIREKTE MBI BIZNESIN

2. E PERGJITHSHME

Tre janë tatimet kryesore direkte që paguhen nga tatimpaguesit e regjistruar në Republikën e Shqipërisë.

Tatimi mbi fitimin , i cili paguhet nga tatimpaguesit që e kalojnë pragun e regjistrimit në TVSH .

Tatimi i thjeshtuar mbi fitimin , i cili paguhet nga tatimpaguesit e regjistruar por që realizojnë një qarkullim vjetor i cili nuk e kalon pragun e regjistrimit në TVSH.

Taksa vendore mbi biznesin e vogël , e cila paguhet nga tatimpaguesit e regjistruar por që realizojnë një qarkullim vjetor i cili nuk e kalon pragun e regjistrimit në TVSH.

Pragu i regjistrimit në TVSH është 8 milionë lekë në një vit kalendarik.

2.1. Parimi i Rezidencës

Përcaktimi i kritereve të rezidencës tatimore për individët, për personat juridikë dhe për personat fizikë është i lidhur me vendin e pagimit të tatimeve nga ana e tyre.

Sipas ligjit, personat rezidentë tatimorë shqiptarë tatohen në Shqipëri për të gjitha të ardhurat e realizuara në shkallë botërore (të ardhurat me burim në Shqipëri dhe jashtë saj). Ndërsa personat jo rezidentë, tatohen në Shqipëri vetëm për të ardhurat me burim në Republikën e Shqipërisë.

Në veçanti, për personat që janë rezidentë në vendet me të cilat Shqipëria ka nënshkruar Marrëveshje (Konventa) për eleminimin e tatimeve të dyfishta dhe këto Marrëveshje kanë hyrë në fuqi, do të zbatohen dispozitat e këtyre Marrëveshjeve.

•  Individi konsiderohet rezident Shqiptar për qëllime tatimore, kur ka një banesë të përhershme, ka familjen, pra ka interesa jetësore dhe ekonomike në Shqip ë ri (vendi i interesave jetike), pavarësisht se mund të punojë në periudha të ndryshme jashtë vendit apo mund të ketë nënshtetësi të huaj.
•  Konsiderohet rezident Shqiptar për qëllime tatimore, edhe individi që qëndron në Shqipëri gjatë një viti tatimor, në vazhdim ose me ndërprerje, në total, m ë tepër se 183 ditë, pavarësisht nga nënshtetësia apo vendi ku ka interesat jetike. Në llogaritjen e kohëzgjatjes së qëndrimit në Shqipëri përfshihen ditët e prezencës fizike, pra jo vetëm ditët e punës por edhe ditët e mbërritjes, largimit, pushimet.

Pra, rezident tatimor Shqiptar konsiderohet çdo individ (pavarësisht nga nacionaliteti apo shtetësia), që plotëson njërin ose të dy kriteret e sipër-përmendura.

Një person juridik konsiderohet rezident tatimor Shqiptar nëse:

•  ka selinë qëndrore (zyrën qëndrore) në Republikën e Shqip ë risë; dhe/ose
•  ka vendin e menaxhimit (drejtimit) efektiv të biznesit në Republikën e Shqipërisë.

Një person fizik konsiderohet rezident tatimor Shqiptar kur ushtron biznesin dhe regjistrohet si person fizik tregtar në Gjykatën Shqiptare dhe në organet tatimore Shqiptare.

•  Subjektet që i nënshtrohen tatimeve direkte mbi biznesin

•  Tatimi mbi Fitimin

Sikurse theksuam tatimit mbi fitimin i nënshtrohen të gjithë tatimpaguesit e regjistruar në organin tatimor, qarkullimi vjetor i të cilëve e kalon kufirin e regjistrimit në TVSH. Në këtë kategori tatimpaguesish bëjnë pjesë:

•  Personat juridikë të krijuar sipas Ligjit ‘'Për shoqëritë tregtare'' dhe që janë të regjistruar në TVSH ;
•  Personat juridikë të themeluar sipas Kodit Civil të cilët ushtrojnë veprimtari fitimprurëse në territorin e Republikës së Shqipërisë;
•  Personat e tjerë juridikë të themeluar ose të njohur si të tillë me ligje të veçanta;
•  Ortakëritë;
•  Personat juridikë, ortakëritë apo bashkimet e tjera të personave të themeluara ose të organizuara në bazë të një ligji të huaj dhe që ushtrojnë veprimtari në territorin e Republikës së Shqipërisë nëpërmjet një selie të përhershme;
•  Çdo person tjetër pavarësisht nga forma juridike e regjistrimit të tij, përfshirë personat fizikë tregtarë, që nuk janë subjekte të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin, por janë të regjistruar si subjekte të Tatimit mbi Vlerën e Shtuar

•  Tatimi i Thjeshtuar mbi Fitimin

Tatimi i thjeshtuar mbi fitimin zbatohet ndaj tatimpaguesve që nuk janë të regjistruar, ose të detyruar me ligj, për tu regjistruar si tatimpagues për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar.

•  Taksa Vendore mbi Biznesin e Vogël

Subjekt i taksës vendore mbi biznesin e vogël është çdo person që kryen biznes në territorin e njësive të qeverisjes vendore në Republikën e Shqipërisë në çdo periudhë të vitit kalendarik dhe që nuk i nënshtrohet Tatimit mbi Vlerën e Shtuar.

2.3 Regjistrimi

•  Të gjithë tatimpaguesit regjistrohen vetëm një herë, në çastin e fillimit të veprimtarisë ekonomike, para se të fillojnë bizne sin. Përjashtimisht për vitin 2005, tatimpaguesit e taksës vendore mbi biznesin e vogël dhe/ose të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin, riregjistrohen brenda datës 20 Mars. Në rastet kur tatimpaguesit nuk regjistrohen ose nuk riregjstrohen në kohën e duhur, degët e tatimeve bëjnë regjistrimin e tyre dhe ky regjistrim do të ketë të njëjtat efekte, ashtu si regjistrimi i bërë nga vetë tatimpaguesit.
•  Për taksën vendore mbi bizesin e vogël, duke filluar nga data 1 Janar 2006, regjistrimi për herë të parë i tatimpaguesve bëhet pasi ata të jenë pajisur me leje ushtrimi veprimtarie nga organet e pushtetit vendor.

Në ligjin Nr.8438, Dt. 28.12.1998 “Për tatimin mbi të ardhurat dhe ligjin Nr.8978 Dt. 12.12.2002 “Për taksën vendore mbi biznesin e vogël” përcaktohej se subjektet që i nënshtroheshin atyre duhet të riregjistroheshin çdo vit pranë organeve tatimore. Me hyrjen në fuqi të Paketës Fiskale 2005, këto subjekte janë të detyruara të regjistrohen vetëm një herë me fillimin e veprimtarisë së tyre 1 .

2.4 Nivelet e tatimeve direkte mbi biznesin

•  Shkalla tatimore e tatimit mbi fitimin për vitin fiskal 1 Janar 2005 deri më 31 Dhjetor 2005 është 23% dhe për vitet e tjera fiskale 20% 2 .
•  Tarifa e tatimit të thjeshtuar mbi fitimin është 3% e të ardhurave bruto (qarkullimit) të tatimpaguesit. Për efekt të bazës tatimore mbi të cilën llogaritet ky tatim nuk njihet asnjë lloj shpenzimi i zbritshëm 3 .
•  Taksa vendore mbi biznesin e vogël është një kuotë fikse vjetore e detyrueshme për tu paguar. Çdo biznes në çdo vendndodhje të tij taksohet më vete . Kategoritë e biznesit dhe niveli tregues i taks ë s paraqiten në tabelën e mëposhtme. Këshilli Bashkiak ose Këshilli i Komunës në të cilën është vendndodhja e biznesit, mund të rrisë ose të ulë masën e niveleve treguese jo më shumë se 30 për qind. Çdo rritje ose ulje zbatohet në të njëjtën mënyrë për të gjitha kategoritë e biznesit.

2.5. Përjashtimet nga tatimet direkte

•  Janë të përjashtuar nga tatimi mbi fitimin 1

•  Organet e qeverisjes qëndrore dhe vendore;
•  Banka e Shqipërisë.
•  Personat juridikë që ushtrojnë vetëm veprimtari të karakterit fetar, humanitar, bamirës, shkencor apo edukativ, pasuria apo fitimi i të cilave nuk përdoret për përfitime nga organizuesit apo anëtarët e tyre.
•  Organizatat e punës (sindikatat, konfederatat) dhomat e tregëtisë industrisë apo bujqësisë si dhe organizmat e ngjashme me to që nuk kanë qëllime fitimprurëse.
•  Organizatat ndërkombëtare dhe përfaqësitë e tyre në Republikën e Shqipërisë, agjensitë e bashkëpunimit teknik dhe përfaqësitë e tyre, që janë të njohura si të tilla nga Shteti Shqiptar me dispozita ligjore, dhe përjashtimi nga tatimi i të cilave është parashikuar në marrëveshje të veçanta.
•  Personat e parashikuar në marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara nga Kuvendi i Shqipërisë.
•  Fondacionet dhe institucionet financiare jo bankare të krijuara ose të transferuara me vendim të Këshillit të Ministrave që kanë për qëllim mbështetjen e politikave zhvilluese të qeverisë nëpërmjet dhënies së kredive
•  Shtëpitë filmike të prodhimit kinematografik, të liçensuara dhe të subvencionuara nga Qendra Kombëtare e Kinematografisë.

•  Janë të përjashtuar nga tatimi i thjeshtuar mbi fitimin

•  Ambulantët në fushën e tregtisë.
•  Personat që merren me transport individual
•  Individët grumbullues të mbeturinave të metaleve, qelqit, letrës dhe individët grumbullues të bimëve medicinale, etj.
•  Individët që prodhojnë (nxjerrin) dru zjarri, gurë mali , gëlqere, etj.

Ligji i ri Nr. 9326, Dt. 06.12.2004 ”Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin “Për tatimin mbi të ardhurat” i ndryshuar, përcakton se nuk janë më objekt i përjashtimeve nga tatimi i thjeshtuar mbi fitimin subjektet që realizojnë një qarkullim vjetor prej më pak se 3 milionë lekë në fushën e shërbimeve.

2.6. Përcaktimi i Fitimit të Tatueshëm

•  Për tatimpaguesit e tatimit mbi fitimin

Për përcaktimin e fitimit të tatueshëm të një periudhe tatimore do të shërbejë si bazë bilanci financiar dhe anekset e tij, të cilat duhet të jenë në përputhje me ligjin n r. 7661, datë 19.01.1993 “Për kontabilitetin” ligj i vlefshëm deri më 1 Janar 2006, me dispozitat e ligjit nr. 8438, datë 28.12.1998 “Për tatimin mbi të ardhurat” si dhe me akte të tjera nënligjore të nxjerra nga Ministri i Financave për qëllim të llogaritjes së fitimit të tatueshëm. Pas 1 Janarit 2006, do të hyjë në fuqi ligji i ri Nr.9228, datë 29.04.2004 “Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare”. Në parim, fitimi ose e ardhura neto e tatueshme, del si rezultat i diferencës midis të ardhurave totale (të ardhurat nga aktiviteti normal dhe të ardhurat e jashtëzakonshme), përfshirë vlerën e përfitimeve dhe të avantazheve në natyrë, me shpenzimet e kryera dhe të njohura, me qëllim realizimin dhe ruajtjen e të ardhurave. Në shpenzime të njohura hyjnë ato shpenzime që kryhen për qëllime të biznesit, pra shpenzime që synojnë sigurimin dhe ruajtjen e të ardhurave. Për të qënë të njohura (të zbritshme) shpenzimet duhet të përmbushin këto kushte :

•  Të jenë kryer në interes të drejtpërdrejtë të veprimtarisë ekonomike prej së cilës realizohen të ardhurat ose të jenë të lidhura me drejtimin normal të aktivitetit të tatimpaguesit;
•  të jenë kryer ose të jenë përballuar efektivisht dhe të jenë të mbështetur në dokumente justifikuese të njohura ligjërisht;
•  të jenë pasqyruar nëpërmjet një veprimi kontabël duke pakësuar aktivet neto;
•  në çdo rast shpenzimet duhet të jenë të provuara nga tatimpaguesit me dokumentacionin përkatës ligjor.

•  Për tatimpaguesit e tatimit të thjeshtuar mbi fitimin

Kjo kategori tatimpaguesish tatohet për të ardhurat bruto pra qarkullimin gjithsej. Kështu, tatimpaguesi duhet të deklarojë çdo vit para datës 31 Mars qarkullimin e tiij të përgjithashëm, nga të gjitha bizneset që përfshihen në objektin e Tatimit të Thjeshtuar mbi Fitimin.

Tatimpaguesi detyrohet të mbajë librin e shitjeve dhe librin e blerjeve, ku regjistrohen çdo ditë shitjet dhe blerjet ditore . Këto libra mbahen të vecantë për cdo vendndodhje të veprimtarisë.

2.7. Dispozita të Veçanta për Tatimin mbi Fitimin

2.7.1. Amortizimi

Amortizimi i aseteve është një ndër zërat kryesore të shpenzimeve të zbritshme të njohura të biznesit.

Amortizimi i aktiveve të biznesit llogaritet nga:

•  Pronari i aktiveve;
•  Personi që mbart rriskun, në rastin e aktiveve të dhëna me qera (zakonisht afat-gjata), me huapërdorje ose kontratave “leasing”

Aktive të tilla si: toka, trualli, veprat e artit, sendet antike, bizhuteritë, metalet dhe gurët e çmuar, nuk amortizohen.

Amortizohen individualisht dhe në mënyrë lineare:

•  Kostot e blerjes ose ndërtimit, kostot e përmirësimit, rinovimit dhe rikonstruksionit të ndërtesave, si dhe kostot e konstruksioneve, makinerive e pajisjeve me afat përdorimi më të madh se 20 vjet. Norma e amortizimit të këtyre aktiveve është 5 përqind. Po në këtë mënyrë amortizohen edhe impiantet e ndryshme të transportimit si: ujësjellësit, naftësjellësit, gazsjellësit, linjat hekurudhore, linjat e tensionit të lartë, teleferikët, e të tjera aktive të ngjashme me to;
•  Aktivet e patrupëzuara të biznesit si patentat, markat tregtare, shpenzimet e nisjes së aktivitetit, “emri i mirë” në rastet kur ky i fundit është blerë, etj. amortizohen me një normë të lejuar për efekt fiskal prej 10 përqind;

Baza e llogaritjes së amortizimit për dy kategoritë ‘'a'' dhe ‘'b'' të aktiveve të përmendura më sipër është vlera fillestare e aktivit (kosto historike) të cilës i shtohen edhe kostot e përmirësimit, rinovimit dhe rikonstruksionit të aktivit.

Amortizohen mbi bazë grupimi:

•  Kompjuterat, sistemet e informacionit, programet kompjuterike dhe në përgjithësi produktet software e pajisjet e ruajtjes së të dhënave. Norma e amortizimit për këtë kategori aktivesh është 25 përqind.
•  Të gjitha aktivet e tjera të veprimtarisë të cilat nuk përfshihen në grupimet ‘'a'', ‘'b'' dhe ‘'c'' të përmendura më sipër, si makineritë e pajisjet e prodhimit e të shërbimit, mjetet e transportit të të gjitha llojeve, etj., amortizohen me një normë të lejuar për efekt fiskal prej 10 përqind.

Baza e llogaritjes së amortizimit për dy kategoritë ‘'c'' dhe ‘'d'' të aktiveve të përmendura më sipër është vlera kontabile e mbetur e grupit të aktiveve (vlera fillestare minus amortizimi), të cilës i shtohen edhe kostot e përmirësimit, rinovimit dhe rikonstruksionit të aktiveve të grupit si dhe i zbriten të ardhurat nga shitja dhe kompensimet e marra.

2.7.2. Borxhet e këqija

Me “borxh të keq” kuptohet një kërkesë për t'u arkëtuar (detyrim debitor) e cila për shkak të gjendjes së keqe financiare të debitorit, vënies së tij në faliment ose për një shkak tjetër që nuk varet nga kreditori, kthehet në një detyrim që mund të mos arkëtohet tërësisht ose pjesërisht.

Një borxhi i keq, që të njihet si i tillë gjatë vitit ushtrimor, pra që të reduktojë fitimin e tatueshem duhet të përmbushë njëkohësisht tre kushtet e mëposhtme:

•  Shuma e këtij borxhi të jetë përfshirë më përpara në të ardhurat e tatimpaguesit
•  Të jenë bërë të gjitha përpjekjet e mundshme ligjore për arkëtimin e tij
•  Kur ky borxh është fshirë nga librat kontabël.

2.7.3. Pjesëmarrjet që përjashtohen nga tatimi mbi fitimin

Dividentët dhe ndarjet e fitimit të përfituara respektivisht nga shoqëri dhe ortakëri rezidente Shqiptare (përfituesit), me qëllim që të shmanget tatimi i dyfishtë, përjashtohen nga tatimi mbi fitimin, me kusht që këto dividentë të jenë paguar nga një shoqëri rezidente tatimore Shqiptare apo fitimi të jetë ndarë nga një ortakëri rezidente tatimore Shqiptare (pra këto dividentë apo ndarje fitimi shpërndahen pasi është paguar tatimi mbi fitimin në Shqipëri) dhe përfituesi i dividentëve apo i fitimit të shpërndarë të zotërojë jo më pak se 25% të aksioneve apo kapitalit të shoqërisë apo ortakërisë që bën shpërndarjen.

Pra dividentët ose shpërndarjet e fitimit e përfituara nga një shoqëri ose ortakëri (shkurt përfituesi) përjashtohen nga tatimi mbi fitimin, kur plotësohen të trija kushtet që vijojnë:

•  Përfituesi është rezident tatimor shqiptar.
•  Paguesi (shoqëria ose ortakëria që bën shpërndarjen e dividentëve apo ndarjen e fitimit) është rezident tatimor shqiptar.
•  Përfituesi zotëron jo më pak se 25% të kapitalit aksioner ose të së drejtës së votës, apo të kapitalit fillestar (në rastin e ortakërive), të paguesit.

2.7.4. Mbartja e humbjeve

Në rast se fitimi i tatueshëm në një periudhë tatimore rezulton negativ, pra shpenzimet janë më të medha se të ardhurat, humbjet e rezultuara mund të mbulohen me fitimet e tre viteve pasardhëse.

Nëse një humbje nuk arrin të bartet për tre vite pasardhëse radhazi (pasi subjekti mund të rezultojë përsëri me humbje), ajo nuk mund të shtrihet më tej dhe të prekë rezultatin e viteve të tjera, para aplikimit të tatimit mbi fitimin.

Ligji ndalon transferimin e humbjes së shoqërive, pasi lejimi i mbartjes së humbjes duhet të jetë i lidhur vetëm me tatimpaguesin që e pëson humbjen. Pra nëse gjatë një periudhe tatimore pronësia e drejtpërdrejtë dhe/ose e tërthortë e kapitalit themeltar, ose të drejtave të votës të një personi ndryshon, me më shumë se 25% në vlerë ose në numër, e drejta e mbartjes së humbjes në atë periudhë tatimore dhe në periudhat paraardhëse të tatimit humbet.

2.7.5 Kreditimi i tatimit të huaj

Kreditimi i tatimit të huaj ka të bëjë me kreditimin, njohjen e tatimit që tatimpagues rezidentë në Republikën e Shqipërisë kanë paguar në vende të tjera (jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë) për fitime që ata kanë realizuar në ato vende. Por ky reduktim, njohje nuk do të kalojë nivelin e tatimit Shqiptar që do të aplikohej mbi ato të ardhura sikur ato të realizoheshin brenda territorit të Republikës së Shqipërisë.

2.8. Pagesat e tatimeve direkte dhe rillogaritja përfundimtare e tyre

•  Tatimi mbi fitimin

Gjatë vitit ushtrimor tatimi mbi fitimin paguhet nga tatimpaguesi në formë parapagimi paradhenie çdo muaj. Për përcaktimin e kësteve mujore të tatimit mbi fitimin ligji ka parashikuar një formulë, e cila merr në konsideratë tatimin mbi fitimin që është paguar nga tatimpaguesi në dy vitet e fundit paraardhëse.

Gjatë periudhës vijuese tatimore, tatimpaguesi paguan në llogarinë e organeve tatimore, jo më vonë se data 15 e çdo muaji, tatim fitimin mujor përkatës, për llogari të muajit në vijim, sipas formulës së përllogaritjeve të përshkruar më lart.

Llogaritja definitive e tatimit mbi fitimin bazohet në të dhënat faktike të deklaratës tatimore (Aneks A) dhe dokumentave të tjera mbështetëse, si bilanci kontabël dhe anekset e tij, të dhënat nga rezultatet e kontrollit tatimor, si dhe çdo dokument tjetër ligjor që ndihmon në përcaktimin e detyrimit tatimor.

Nëse tatimi i deklaruar në bazë të deklaratës vjetore të të ardhurave është më i madh se paradhëniet e bëra gjatë vitit, tatimpaguesi është i detyruar të derdhë diferencën në momentin e paraqitjes së deklaratës. Nëse shumat e paradhënieve rezultojnë më të mëdha nga ato të deklaruara në deklaratën vjetore të të ardhurave, apo nga rezultatet e një kontrolli tatimor, organet tatimore janë të detyruara t'i njohin këto shuma për shlyerjen e detyrimeve tatimore të prapambetura ose për pagesën e detyrimeve tatimore të ardhshme, përfshirë pagesën e kësteve paradhënie për periudhat e ardhshme. Me kërkesën e tatimpaguesit këto shuma mund t'i rikthehen atij brenda 60 ditësh nga marrja e deklaratës tatimore.

•  Tatimi i thjeshtuar mbi fitimin

Tatimpaguesit paguajnë këstet e detyrimit vjetor në bazë të qarkullimit të vlerësuar për vitin kalendarik. Këstet paguhen si më poshtë:

•  Jo më vonë se data 20 Prill, 20 korrik dhe 20 Tetor, përkatësisht për tremujorët e parë, të dytë dhe të tretë të vitit ushtrimor
•  Jo më vonë se data 20 Dhjetor për tremujorin e katërt të vitit ushtrimor
•  Diferencat e mundshme që lidhen me ndryshimin e xhiros së realizuar në fakt gjatë vitit me atë të paguar, deklarohen dhe paguhen në momentin e paraqitjes së deklaratës vjetore që me ligj përcaktohet jo më vonë se data 31 Mars e vitit pasardhës dhe sistemohen në çastin e pagesës së këstit të parë të vitit pasardhës.

Kur një biznes fillon gjatë një periudhe të tatueshme, llogaritja e kësteve bazohet në qarkullimin e vlerësuar sipas parashikimeve të bëra nga vetë tatimpaguesi dhe në vlerësimet e bëra nga dega e tatimeve. Pagesa kryhet në përputhje me afatet e përcaktuara më sipër, për kohën faktike të ushtrimit të veprimtarisë.

Kur tatimpaguesit dorëzon një deklaratë për ndërprerjen e veprimtarisë, pagesa e tatimit bëhet jo më vonë se 10 ditë nga data e dorëzimit të deklaratës.

Tatimi i mbledhur derdhet në buxhetin e shtetit dhe i transferohet buxhetit të bashkisë ose komunës ku tatimpaguesi është regjistruar ose ka vendndodhjen e biznesit, një herë në muaj.

Ligji Nr. 9326, Dt. 06.12.2004, “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, parashikon pagimin e këtij tatimi në 4 këste sipas tremujorëve nga dy që parashikonte ligji i mëparshëm. Po kështu, ligji i ri i miratuar me Paketën Fiskale 2005 nuk vendos ndonjë kufizim në lidhje me masën e kësteve. Në rast ndërpreje të aktivitetit, ligji i ri parashikon një shkurtim prej 5 ditësh të afatit për pagimin e tatimit. Meqënëse po i njëjti ligj përjashton detyrimin e subjekteve që i nënshtrohen tatimit të thjeshtuar mbi fitimin për t'u regjistruar çdo vit, atëherë është eliminuar dhe çdo parashikim i ligjit të vjetër në lidhje me detyrimet për pagesat e kësteve nga subjektet e regjistruara për herë të parë dhe ato që riregjistroheshin.

•  Taksa vendore mbi biznesin e vogël

Taksa vendore për biznesin e vogël paguhet në dy këste të barabarta. Kësti i parë paguhet brenda datës 20 Prill dhe kësti i dytë paguhet jo më vonë se data 20 Tetor. Vendi dhe mënyra e pagimit të tatimit përcaktohet në një Udhëzim të veçantë.

Në rast se tatimpaguesi fillon veprimtarinë gjatë vitit, tatimi paguhet për muajt efektiv të punës në përputhje me Udhëzimin përkatës të Ministrit të Financave.

Ligji parashikon dhe uljen e masës së tatimit nëse tatimpaguesit paguajnë shumën e detyrimit para afateve të përcaktuara si më poshtë:

•  Nëse tatimpaguesi paguan shumën e plotë të tatimit vjetor para datës 1 Shkurt, shuma e detyrimit tatimor zvogëlohet në masën 5 %.
•  Nëse tatimpaguesi paguan shumën e plotë të tatimit vjetor para datës 1 Mars shuma e detyrimit tatimor zvogëlohet në masën 3%.

Nëse organi tatimor përgjegjës zbulon se tatimpaguesi ka dhënë informacion të pasaktë dhe zbulon se shuma fikse për t'u paguar është më e madhe se shuma e paguar, duhet të njoftojë sipas rastit tatimpaguesin. Ky i fundit duhet të paguajë detyrimin tatimor shtesë brenda 15 ditësh nga marrja e njoftimit. Po kështu, në rast se një biznes mbyllet dhe vlera e detyrimit tatimor është më e vogël se ajo e paguar, diferenca i kthehet tatimpaguesit brenda 30 ditësh nga marrja e njoftimit për mbylljen e biznesit.

Ligji i ri Nr. 9327, Dt. 06.12.2004, “Për disa ndryshime në ligjin Nr.8978, Dt. 12.12.2002 “Për taksën vendore mbi biznesin e vogël”, parashikon një shtyrje të afateve të lejuara për pagimin e kësteve të kësaj takse.

Ligji i vjetër parashikonte reduktimin e detyrimit vjetor në nivele të ndryshme nga ato të paraqitura më sipër duke e lidhur këtë reduktim me përfundimin e proçesit të riregjistrimit dhe pajisjen me çertifikatën e regjistrimit në organet tatimore të tatimpaguesit. Tashmë, me hyrjen në fuqi të ligjit Nr. 9327, Dt. 06.12.2004 miratuar me Paketën Fiskale 2005 vihet re një unifikim i masës së reduktimit të detyrimit vjetor, bazuar në vetëm në afatet e përmendura më sipër.

2.9. Mbajtja e Dokumentacionit

Me qëllim përcaktimin e bazës së llogaritjes së tatimit, tatimpaguesit e regjistruar duhet të mbajnë regjistrime dhe dokumentacionin e kërkuar ligjor. Modelet e dokumentave bazë që shërbejnë për llogaritjen e tatimeve jepen në Aneksin B.

•  Tatimpaguesit e tatimit mbi fitimin

Kjo kategori tatimpaguesish tatohet mbi të ardhurat neto (pra mbi fitimin neto) Për këtë qëllim ata duhet të mbajnë evidencë kontabile, të nxjerrin bilanc financiar së bashku me anekset e tij, të cilat duhet të jenë në përputhje me ligjin “Për kontabilitetin”, dhe me dispozitat e ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat”.

Duke qenë subjekt i TVSh-së, këta tatimpagues janë të detyruar të zbatojnë rregullat e ligjit “Për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar” lidhur me faturën tatimore dhe përdorimin e saj.

•  Tatimpaguesit e tatimit të thjeshtuar mbi fitimin

Kjo kategori tatimpaguesish nuk është e detyruar të mbajë kontabilitet dhe të nxjerrë bilanc kontabël, pasi objekt i tatimit nuk është fitimi neto, por qarkullimi i realizuar (të ardhurat bruto).

Tatimpaguesi duhet të mbajë një seri regjistrimesh dhe dokumentacionin që lidhet me veprimtarinë. T atimpaguesi duhet të mbajë regjistrime dhe dokumentat që vijojnë:

•  Dokumentat e blerjes, ku përfshihen fatura me TVSH, fatura të thjeshta, dëftesa tatimore, etj., për të vërtëtuar blerjet e kryera;
•  dokumentat e shitjes, fatura të thjeshta tatimore, dëftesa tatimore dhe përmbledhëset ditore të kasës regjistruese (për shitjet me kasë);
•  librin e blerjeve dhe librin e shitjeve.

Tatimpaguesit e biznesit të vogël janë të detyruar të lëshojnë dokumentat e mëposhtme për çdo shitje malli apo shërbimi që realizojnë:

•  Kupon tatimor në rastin kur tatimpaguesi është i pajisur me arkë regjistruese. Ky kupon i jepet klientit për çdo shitje të kryer.
•  Dëftese tatimore në rastin kur tatimpaguesi nuk është pajisur me arkë regjistruese
•  Faturë të thjeshtë tatimore e cila lëshohet vetëm nga tatimpaguesit, të cilët shesin mallra apo shërbime për klientë të cilët nuk janë konsumatorë finalë të mallit apo shërbimit, por i kryejnë këto blerje për qëllim përpunimi apo rishitje, pra janë subjekte të regjistruar për tatimet.
•  Në fund të çdo dite pune, tatimpaguesi duhet të regjistrojë në librin e blerjeve totalin e blerjeve që ka bërë atë ditë, si edhe shpenzime të tjera që mund të ketë kryer, si pagesë qeraje, elektriciteti, paga, etj.
•  Në librin e shitjeve, në fund të çdo dite pune, tatimpaguesi duhet të regjistrojë totalin e vleftës së shitjeve të realizuara prej tij, duke i grupuar respektivisht në shitje me faturë të thjeshtë tatimore, shitje me kasë (totali ditor i kasës) dhe shitje me dëftesa tatimore.

2.10. Tatimi mbi lojrat e fatit, kazinotë dhe hipodromet

Tatimpaguesit që ushtrojnë veprimtari në fushën e lojrave të fatit, në kazino dhe hipodrome, i nënshtrohen dispozitave të legjislacionit tatimor si çdo tatimpagues tjetër. Ata paguajnë të gjitha tatimet dhe taksat e përcaktuara në ligjet fiskale (si TVSH, tatim mbi fitimin, taksa të ndryshme kombëtare dhe lokale etj.) si çdo tatimpagues tjetër.

Përveç tatimeve dhe taksave të zakonshme, ç do person që përfiton një shumë nga lojrat e fatit dhe kazinotë, paguan një tatim në masën 20 % të shumës së fituar. Ky tatim mbahet nga organizatori i lojës së fatit apo kazinosë i cili është i detyruar ta derdhë atë në favor të organeve tatimore brenda 24 orëve.

1 Ligji Nr. 9326, Dt. 06.12.2004 “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin Nr.8483, Dt. 24.12.1998 “Për tatimin mbi të ardhurat” të ndryshuar dhe ligji Nr.9327, Dt. 06.12.2004, “Për disa ndryshime në ligjin Nr.8978, Dt. 12.12.2002 “Për taksën vendore mbi biznesin e vogël”.

2 Paketa Fiskale 2005 dhe konkretisht ligji Nr.9326, Dt. 06.12.2004 ”Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin Nr.8483, Dt. 24.12.1998 “Për tatimin mbi të ardhurat” i ndryshuar, parashikon një rënie në masën 5% të tatimit mbi fitimit

3 Paketa Fiskale 2005 dhe konkretisht ligji Nr. 9326, Dt. 06.12.2004, ”Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin Nr.8483, Dt. 24.12.1998 “Për tatimin mbi të ardhurat” i ndryshuar parashikon një rënie në masën 1% të tatimit të thjeshtuar mbi fitimin.

1 Shkronjat “g “ dhe “h” janë bërë pjesë e përjashtimeve nga tatimi mbi fitimin n ë bazë të Paketës Fiskale 2005 me ligjin Nr. 9326, Dt. 06.12.2004 “Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin Nr. 8583, Dt.2812.1998 “Për tatimin mbi të ardhurat” i ndryshuar.