ALBIC - Sistemi Tatimor ne Shqiperi

Tatimi mbi vlerën e shtuar është tatimi kryesor që aplikohet mbi konsumin e mallrave dhe shërbimeve.

• Për të gjitha furnizimet e tatueshme të mallrave dhe shërbimeve të kryera kundrejt pagesës prej një personi të tatueshëm si pjesë e veprimtarisë së tij ekonomike në territorin e Republikës së Shqipërisë.

• Për të gjitha importet e mallrave në territorin e Republikës së Shqipërisë.

Tatimi mbi Vlerën e Shtuar në Republikën e Shqipërisë zbatohet në masën 20 % .

Çdo person fizik apo juridik që zhvillon veprimtari ekonomike, qarkullimi i të cilit tejkalon apo pritet të tejkalojë 8 milionë lekë për një vit kalendarik detyrohet të kërkojë të regjistrohet. ( eshte hequr nje pjese)

Termi "person" përfshin çdo lloj subjekti që kryen një veprimtari ekonomike pavarësisht nga forma juridike e organizimit të tij. Ai përfshin pra edhe institucionet, organet e pushtetit qëndror e lokal, organizatat shoqërore e politike që kryejnë veprimtari ekonomike të tatueshme.

Janë të detyruar të regjistrohen gjithashtu edhe të gjithë personat juridikë e fizikë dhe çdo lloj subjekti tjetër si individët, organet e pushtetit qëndror e lokal, organizatat shoqërore, ato politike, ndërkombëtare, misionet diplomatike, etj., që kryejnë aktivitete import-eksporti, pavarësisht nga qarkullimi.

Mund të bëjnë veprime doganore pa qënë të detyruar për t'u regjistruar vetëm individët për mallrat e përdorimit personal.

Periudha bazë që duhet të merret parasysh për llogaritjen e qarkullimit është viti kalendarik, që do të thotë periudha nga 1 janari deri në 31 dhjetor. Në çdo rast, në se gjatë vitit kalendarik, qarkullimi i pritshëm tejkalon ose parashikohet të tejkalojë 8 milionë lekë, personi fizik ose juridik detyrohet të kërkojë të regjistrohet.

Qarkullimi që duhet të merret parasysh është qarkullimi gjithsej i bërë nga i njëjti person.

Qarkullimi gjithsej përfshin të gjitha furnizimet e bëra nga një person: furnizimet e tatueshme, furnizimet e përjashtuara, furnizimet për eksport. Ai përfshin gjithashtu edhe furnizimet e tjera që mund të kryhen gjatë veprimtarisë së personit si ndihmat, subvencionet, etj. Qarkullimi llogaritet me çmimin gjithsej që paguan blerësi. Çmimi përfshin edhe tatimet, dënimet dhe çdo detyrim tjetër.

Përjashtim bëjnë vetëm shitjet e aktiveve të qëndrueshme të personit të tatueshëm si ndërtesat, makinat dhe pajisjet. Këto shitje nuk merren parasysh kur llogaritet qarkullimi gjithsej.

Nëqoftëse një person ka disa veprimtari në të njëjtin vend ose në disa vende, qarkullimi për nxjerrjen e kufirit të regjistrimit përfshin qarkullimin e të gjitha veprimtarive, në të gjitha vendet ku zhvillohet ajo, cilido qoftë emri i degëve apo forma e tyre juridike. Eshtë personi dhe jo veprimtaria ekonomike që regjistrohet për TVSH dhe çdo regjistrim mbulon të gjitha veprimtaritë ekonomike të personit të regjistruar.

Në se një person i tatueshëm do të përdorë për qëllime të veprimtarisë së tij ekonomike të tatueshme, mallra të cilat i prodhon vetë, trajtohet

• edhe sikur i furnizon (shet) këto mallra si pjesë të kësaj veprimtarie të tatueshme,
• edhe sikur furnizohet (blen) me këto mallra për qëllimet e ushtrimit të veprimtarisë së tij ekonomike të tatueshme.

Kushti i vëtëfurnizimit është: mallrat e prodhuara nga tatimpaguesi të përdoren po nga ai për qëllime të furnizimeve të tatueshme për t`u bërë (të ketë të drejtën e kreditimit). Në këtë rast personi i tatueshëm lëshon një faturë tatimore shitje për veten, që do të thotë që është dhe shitësi dhe blerësi.

Furnizimi quhet i kryer në momentin kur është e detyrueshme të lëshohet fatura. Personi që kryen një furnizim të tatueshëm, detyrohet të lëshojë faturë për atë furnizim në momentin kur lëvrohen mallrat ose kur ato bëhen të disponueshme, apo kur shërbimet janë kryer prej tij në lidhje me atë furnizim. Në të gjitha rastet kur personi i tatueshëm, arkëton pagesën përpara se mallrat të lëvrohen apo të bëhen të disponueshme, apo shërbimet të jenë kryer ai është i detyruar të lëshojë një faturë për furnizimin në momentin që pagesa është arkëtuar prej tij.

Kur kryhen dy ose më shumë pagesa për furnizimet e marra, atëherë ç do pagesë konsiderohet për një furnizim të ve ç antë për aq sa është shuma e asaj pagese. Furnizimi në mënyrë të vazhdueshme i shërbimeve quhet i kryer në ç do rast për të cilin lëshohet faturë.

Ligji Nr.9332, Dt. 06.12.2004, “Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin Nr.7928, Dt. 27.04.1995 “Për tatimin mbi vlerën e shtuar”, i ndryshuar, miratuar me Paketën Fiskale 2005, parashikon detyrimin për TVSH dhe për rastet kur mallrat transferohen në bazë të një kontrate. Kështu, për mallra që transferohen në bazë të një kontrate e cila parashikon blerjen me qera ose shitjen me këste, panvarësisht nga momenti i kalimit të pronësisë, detyrimi për TVSH lind mbi vlerën e plotë të mallit dhe llogaritet mbi pagesat e vlerës së kësteve, për mallin e vënë në dispozicion për përdoruesin.

Gjithë sa u përmend në këtë paragraf të fundit, nuk parashikohej nga ligji i mëparshëm.

Kur mallrat, të cilat i përkasin veprimtarisë ekonomike të një personi të tatueshëm përdoren privatisht jashtë kësaj veprimtarie, furnizimi është i tatueshëm. Ky përfshin mallrat të cilat janë prodhuar vetë, si dhe mallrat nga inventari ose nga aktivet e veprimtarisë ekonomike të personit të tatueshëm.

Trajtohen si furnizime kundrejt pagesës (të tatueshme), të gjitha rastet kur mallrat që i janë furnizuar një personi të tatueshëm për qëllimet e veprimtarisë së tij ekonomike, furnizohen prej tij ose ju jepen për përdorim personave të tjerë kundrejt pagesës së reduktuar, përveç rasteve kur mallrat janë furnizuar apo përdorur vetëm si mostra.

Furnizime kundrejt pagesës së reduktuar quhen rastet kur, furnizuesi nuk arkëton pagesën p.sh. dhuratat, mallra e shërbime të furnizuara si nxitës, ose pagesa është dukshëm më e vogël se ç`duhej të ishte në se qëllimi i furnizuesit ka qënë fitimi për këtë dhe furnizime të ngjashme. Mallrat dhe shërbimet e furnizuara në rrethanat e mësipërme janë të tatueshme dhe vlera e tatueshme e tyre është pagesa totale që duhet të ishte e pagueshme në lidhje me atë furnizim nëse qëllimi i furnizuesit është nxjerrja e fitimit ndaj atij dhe furnizimeve të ngjashme.

Ligji "Për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar", zbatohet mbi çdo furnizim mallrash e shërbimesh, që kryhet nga çdo person i tatueshëm, pavarësisht nga forma juridike e organizimit të tij dhe pavarësisht nga lloji i veprimtarisë ekonomike që ai kryen. Në të njëjtën kohë, ligji parashikon edhe një numër të kufizuar përjashtimesh nga ky tatim si më poshtë:

• Furnizimi i tokës dhe truallit ose dhënia me qera e tyre është furnizim i përjashtuar, përveç rasteve kur toka përdoret për parkimin e mjeteve të transportit dhe mjeteve të tjera lëvizëse.
• Furnizimi i ndërtesave është një furnizim i përjashtuar deri më 31 Dhjetor 2005.
• Dhënia me qera e ndërtesave pronë publike, nga organet e pushtetit qendror apo vendor.
• Furnizimi i ndërtesave të banimit, dhe i tokës mbi të cilën ato qëndrojnë, me përjashtim të shitjes së parë të ndërtesave të reja të banimit, është furnizim i përjashtuar duke filluar nga 1 Janar 2006 (shih Ligjin Nr.9332, Dt. 06.12.2004, “Për disa ndryshime dhe shtesa ne ligjin “Për TVSH” të ndryshuar, miratuar me Paketën Fiskale 2005)
• Dhënia me qera e ndërtesave të banimit të cilat janë tatuar me TVSH në shitje, është furnizim i përjashtuar duke filluar nga data 1 Janar 2006.

Neni 20 i ligjit “Për TVSH” i ndryshuar, dhe që korrespondon me përjashtimet nga TVSH-ja për tokën dhe ndërtesat është ndryshuar në përputhje më ndryshimet që propozon Paketa Fiskale 2005 në lidhje me taksën e kalimit të pronësisë së pasurive të paluajtshme.

Shërbimet financiare të përmendura më poshtë janë furnizime të përjashtuara nga TVSH:

• dhënia, negocimi, huaja, kredia, garantimi ikredive dhe cdo sigurim për paranë, duke përfshirë dhe administrimin e këtyre të fundit;
• transaksionet ne lidhje me llogaritë bankare, pagesat, transfertat, borxhet, ceqet dhe instrumentet e negociueshme, përveç mbledhjes së borxhit;
• transaksionet lidhur me monedhën, banknotën dhe paranë që janë mjete të ligjshme pagese, përveç artikujve të përdorur vetëm për koleksione;
• transaksione lidhur me aksionet, kapitalet financiare, obligacionet dhe letra të tjera me vlerë, përveç shërbimeve për mbikqyrje;
• administrimin e fondit të investimeve ;
• transaksionet në lidhje me kontratat për sigurimin e jetës, përfshirë risigurimin;
• transaksionet në lidhje me fondet e pensioneve dhe sigurimet e detyrueshme shëndetsore.

Por, nëqoftëse personi i tatueshëm kryen shërbime për mbikqyrje, transaksione që lidhen me artikujt e përdorur për koleksione apo veprime që lidhen me mbledhjen e borxhit, ai kryen furnizime të tatueshme.

Furnizime të tatueshme janë gjithashtu edhe sigurimi i jojetës, me përjashtim të sigurimit të jetës. Furnizime të jojetës janë të gjitha llojet e sigurimit të pasurisë, sigurimi i përgjegjësisë civile, të gjitha llojet e sigurimit të mjeteve motorike si dhe të gjitha llojet e tjera të sigurimeve të jojetës.

Furnizimi i arit, banknotave dhe i monedhave për Bankën e Shqipërisë përjashtohen nga TVSH.

Furnizimi i pullave të postës për përdorim për shërbime postare, furnizimi i pullave fiskale dhe i të gjithë pullave të tjera të ngjashme përjashtohen nga TVSH.

Për qëllimet e Tatimit mbi Vlerën e Shtuar, organizatë jofitimprurëse është çdo shoqëri, institucion, shoqatë apo organizatë, që themelohet dhe ushtron veprimtarinë e saj në përputhje me ligjin nr.8788, dt 7.5.2001 “Për Organizatat Jo Fitimprurëse “ dhe:

• Që nuk është krijuar për përfitime ose të ardhura të antarëve të saj; dhe
• rregullat e së cilës nuk lejojnë shpërndarje fitimesh apo pronash për anëtarët e saj.

Në organizata jofitimprurëse futen edhe të gjitha institucionet buxhetore që subvencionohen nga shteti.

Furnizimet e bëra nga organizatat jofitimprurëse kundrejt pagesës së reduktuar, janë furnizime të përjashtuara nëse janë :

• Furnizim mallrash e shërbimesh për trajtim mjekësor ose dentar
• Furnizim shërbimesh për mbrojtjen e kujdesin ndaj fëmijëve ose të moshuarve
• Furnizim shërbimesh arsimore, kulturore a sportive
• Furnizim shërbimesh nga organizata fetare a filozofike me qëllim mirëqënien shpirtërore.

Përjashtohen nga TVSH furnizimet që bëhen për misionet diplomatike e personelin e tyre, mbi bazën e reciprocitetit dhe për organizatat ndërkombëtare e personelin e tyre mbi bazën e marrëveshjeve ndërkombëtare .

Në mbështetje të këtij neni, importimi i mallrave për misionet diplomatike e personelin e tyre është i përjashtuar nga TVSH. I përjashtuar nga TVSH është gjithashtu edhe importimi i mallrave për organizatat ndërkombëtare të njohura si të tilla nga shteti shqiptar.

Janë të përjashtuara nga TVSH:

a) Furnizimi i shërbimeve që kryhen nga kontraktorët e nënkontraktorët e tyre, të vërtetuar si të tillë nga Agjensia Kombëtare e Hidrokarbureve, lidhur me realizimin e fazave të kërkimit dhe të zhvillimit të operacioneve hidrokarbure.

b) Furnizimi i mallrave që bëjnë kontraktorët për njëri-tjetrin ose nënkontraktorët për kontraktorët e tyre, të importuara.

Furnizimi i barnave, i pajisjeve mjeksore dhe i ambalazheve e materialeve që përdoren për prodhimin dhe konfeksionimin e barnave, janë furnizime të përjashtuara.

• Importimi përfundimtar i të gjitha mallrave prej një personi të tatueshëm, kur furnizimi i tyre në të gjitha rrethanat brenda vendit është furnizim i përjashtuar nga TVSH.
• Importimi i mallrave të vendosura në regjimin tranzit.
• Importimi i mallrave të deklaruara për të qënë nën regjimin e lejimit të përkohshëm dhe atë të përpunimit aktiv.
• Importimi i mallrave dhe shërbimeve që lidhen me realizimin e fazave të kërkimit dhe të zhvillimit të operacioneve hidrokarbure të kryera nga kontraktorët dhe nënkontraktorët që punojnë për këto operacione.
• Importimi i kafshëve të gjalla të racës, të dhuruara nga donatorë të ndryshëm.
• Importimi i mallrave nga NATO në kuadër të operacioneve në bazë të marrëveshjeve ndërkombëtare
• Importimi i materialeve ushtarake për Forcat e Armatosura të dhuruara nga vendet e Aleancës së NATO-s dhe ato partnere.

Në ligjin e ri Nr. 9332, Dt. 06.12.2004, “Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin “Për TVSH” i ndryshuar, janë shtuar si elementë të ve ç antë pikat “f” dhe “g”, pika të cilat përmendeshin indirekt në të njëjtin nen të ligjit të vjetër për TVSH-në.

Përveç shitësve me shumicë, personat e tatueshë m që realizojnë një qarkullim më të vogël se 8 milionë lekë për çdo vit kalendarik, nuk janë të detyruar të regjistrohen për TVSH-në. Personat e tatueshëm që, kryejnë importe ose eksporte, marrin NIPT për këto qëllime por, brenda vendit deklarojnë dhe paguajnë taksën vendore mbi biznesin e vogël dhe tatimin e thjeshtuar mbi fitimin.

• mallrat që eksportohen nga territori i Republikës së Shqipërisë;
• furnizimet e shërbimeve të bëra jashtë territorit të RSH nga një person i tatueshëm, vendi i veprimtarisë ekonomike ose rezidenca e të cilit është në Shqipëri;
• furnizimi i mallrave dhe shërbimeve në lidhje me transportin ndërkombëtar të mallrave dhe të pasagjerëve me përjashtim të shërbimeve navigacionale ajrore në territorin e RSH ;
• furnizimet e mallrave dhe shërbimeve në lidhje me veprimtaritë tregtare ose industriale në det.

Faturat janë dokumenti bazë për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar. Ato përcaktojnë detyrimin tatimor të furnizuesit dhe shumën e tatimit të zbritshëm që do ti lejohet të kërkojë blerësi i regjistruar për TVSH (shih modelet bashkëngjitur në Aneks B).

Një person i tatueshëm i cili bën një furnizim (edhe nëqoftëse furnizimi është i përjashtuar apo me 0 %) detyrohet ti lëshojë personit që merr furnizimin një faturë tatimore. Fatura duhet të përmbajë :

• numrin rendor;
• numrin serial i parashtypur;
• datën e lëshimit;
• emrin, adresën, numrin e identifikimit të shitësit;
• emrin, adresën, numrin e identifikimit të blerësit, kur ai është:
• person i tatueshëm me TVSH dhe kodin fiskal kur ai nuk është person i tatueshëm me TVSH por tatimpagues i tatimit mbi biznesin e vogël;
• emrin, adresën dhe NIPT-in e transportuesit, targën e mjetit dhe orën e furnizimit.
• përshkrimin e hollësishëm të mallrave të shitura ose të shërbimeve të kryera;
• sasinë e mallrave të shitura ose vëllimin e shërbimeve të kryera;
• çmimin për njësi pa TVSH;
• vlerën totale të transaksionit pa TVSH;
• shumën e TVSH (nëqoftëse zbatohet TVSH);
• vlerën totale me TVSH;
• cilësimin furnizim i përjashtuar apo me 0 % (nëqoftëse ai është përkatësisht i përjashtuar apo i tatueshëm me 0 %)

Kur furnizuesi nuk ka marrë një pagesë plotësisht apo pjesërisht për një furnizim të kryer, kemi të bëjmë me një borxh të keq. Në këto raste e drejta për të lëshuar një faturë të borxhit të keq, lind :

• pasi borxhi bëhet një borxh i keq. Kjo fillon 6 muaj pas periudhës tatimore në të cilën TVSH është zbatuar.
• pasi shitësi të ketë paraqitur të gjitha provat që kërkon organi tatimor për të vërtetuar se ai ka ndërmarrë të gjitha veprimet e duhura për të arkëtuar borxhin e keq .

Në rastin e një borxhi të keq, shitësi duhet të lëshojë një faturë të borxhit të keq. Kjo faturë lëshohet në të njëjtën formë si një faturë normale. Ajo duhet të tregojë fjalët "borxh i keq", numrin rendor të faturës së parë me të cilën lidhet ky borxh dhe të tregojë që kreditimi i tatimit të blerësit duhet të zvogëlohet. Kjo faturë përdoret nga shitësi për të zvogëluar detyrimin për TVSH-në, ndërsa nga blerësi për të zvogëluar kreditimin e TVSH-së

Libri i blerjeve është i detyrueshëm të mbahet nga të gjithë personat e tatueshëm. Në këtë libër regjistrohen data e lëshimit të faturës, numri rendor i faturës, numri serial i shtypur nga shtypshkronja ose nga tatimpaguesi kur i lejohet, të dhënat e deklaratës së importit, emri i shitësit dhe numri i identifikimit tatimor të tij.

Libri i shitjeve është i detyrueshëm të mbahet nga të gjithë personat e tatueshëm. Në librin e shitjeve regjistrohen data e lëshimit të faturës, numri rendor i faturës, numri serial i shtypur nga shtypshkronja ose nga tatimpaguesi kur i lejohet dhe data e numri i deklaratës doganore kur mallrat eksportohen, emri i klientit dhe numri i identifikimit të tij (nëqoftëse ka). Në të regjistrohet vlera totale e transaksionit përfshirë TVSH (nëqoftëse ka).

Deklarata e Tatimit mbi Vlerën e Shtuar plotësohet në dy kopje dhe paraqitet nga personi i tatueshëm në bankë (shih Aneks A) . Pagesa e tatimit bëhet në bankë, brenda 14 ditëve pas përfundimit të periudhës tatimore të paraqitur në deklaratë.

TVSH e kreditueshme (e zbritshme) është shuma e TVSH-së që, personi i tatueshëm paguan në momentin që ai blen mallra apo shërbime brenda vendit, si dhe shuma e TVSH-së që ai ka paguar për importet e bëra, me kushtin që, këto furnizime t`i shërbejnë vetëm furnizimeve të tatueshme që do të bëjë ky person i tatueshëm.

Nëse furnizimet e marra ose importet e bëra i shërbejnë furnizimeve të përjashtuara që mund të bëjë personi i tatueshëm, nuk lejohet kreditimi i TVSH-së së paguar në lidhje me furnizimet e marra për këto qëllime.

Nëqoftëse një furnizim malli apo shërbimi përdoret pjesërisht për qëllime të furnizimeve të tatueshme të bëra ose për t'u bërë dhe pjesërisht për furnizime të përjashtuara, lejohet vetëm një pjesë e kreditimit të tatimit. Llogaritja e kreditimit të pjesshëm bëhet në bazë të përqindjes të kreditimit sipas formulës:

ërqindja e kreditimit = qarkullimi i tatueshëm + eksporte qarkullimi i tatueshëm + eksporte + furnizime të përjashtuara

4.15.2 Furnizimet e tatueshme dhe importet për të cilat nuk lejohet kreditimi

• kur qëllimi i veprimtarisë ekonomike është blerja e karburantit me qëllim për ta shitur atë;
• me autorizim me shkrim nga Drejtori i Përgjithshëm i Tatimeve, kur karburanti i domosdoshëm për të ushtruar veprimtari industriale, zë një vend të konsiderueshem në shpenzimet e bëra nga personi i tatueshëm.
• Shpenzimet për udhëtime e dieta, strehimin në hotele dhe veprimtari çlodhëse gjatë ushtrimit të veprimtarisë ekonomike.

• Shpenzimet për autovetura përveç:

• kur qëllimi i veprimtarisë ekonomike është blerja e autoveturave vetëm me qëllim për ti shitur ato;
• kur përdorimi i veturave është i vetmi qëllim i veprimtarisë ekonomike (psh dhënia me qira, shërbimi i taksive, ambulancave).

Nëse kreditimi i tatimit për një periudhë tatimore është më i madh se TVSH e zbatuar për atë periudhë, personi i tatueshëm ka të drejtë të mbartë shumën e mbetur si kreditim tatimor për periudhën pasardhëse tatimore.

• personi i tatueshëm ka mbartur një shumë kreditimi tatimor për 3 muaj rradhazi 1 ;
• rimbursimi i kërkuar nuk e tejkalon shumën prej 400 000 lekë.

Kur një person i tatueshëm nuk paguan shumën e plotë të TVSH-së së detyrueshme brenda datës së përcaktuar në ligj, detyrohet të paguajë interesa mbi shumën e TVSH-së së papaguar nga data në të cilën pagesa ka qenë e detyrueshme deri në datën në të cilën ajo kryhet.

Interesi për mospagimin e TVSH-së brenda datës së detyrueshme llogaritet 2% për muajin e parë apo një pjesë të tij dhe 1 % për muajt pasardhës ose pjesë të tyre bazuar në tatimin e papaguar në datën që interesi llogaritet. Interesi zbatohet automatikisht dhe dhe hiqet vetwm me ligj.

Udhëzimi nr. 7, datë 19.01.2005 i Ministrit të Financave parashikon reduktimin e interesave për mospagimin e TVSH-së brenda afateve të përcaktuara nga 5% në 2% për muajin e parë apo një pjesë të tij dhe nga 2% në 1% për muajt pasardhës apo pjesë të tyre.

Ky përjashtim është shtuar së fundi me hyrjen në fuqi të ligjit Nr. 9332, Dt. 06.12.2004 “Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin “Për TVSH” i ndryshuar”

1 Ligji Nr. 9332, Dt. 06.12.2004, “Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin “Për TVSH” i ndryshuar ka parashikuar kështu një reduktim prej 3 muajsh në afatin e mbartjes së kreditimit tatimor. Më parë kjo periudhë ishte 6 muaj

AKCIZAT

© ALBIC / IDRA.
Të gjitha të drejtat e rezervuara.
Informacioni ne faqet e www.ALBIC.net eshte falas me qellim informimin e vizitoreve te ketij portali, por ky informacion nuk mund te kopjohet, riprodhohet, publikohet, ne asnje lloj forme,
pa marre me pare autorizim nga ALBIC / IDRA.
Abuzuesit jane subjekt i penaliteteve sipas legjislacionit shqiptar dhe akteve nderkombetare.
info@albic.net